چرا سرعت اینترنت گوشی کمتر از وعده شرکت است؟ بررسی اینترنت همراه در ایران

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که هنگام خرید بسته اینترنت یا بررسی مشخصات یک اپراتور، سرعت بسیار بالایی را مشاهده کنید، اما وقتی با گوشی به اینترنت متصل می‌شوید، سرعت دانلود و بارگذاری صفحات بسیار کمتر از چیزی باشد که انتظار دارید.

برای مثال ممکن است گوشی شما به شبکه 4G یا حتی 5G متصل باشد، اما هنگام دانلود یک فایل، سرعت اینترنت بسیار پایین‌تر از عددی باشد که اپراتور اعلام کرده است. این موضوع لزوماً به معنی خراب بودن اینترنت یا گوشی نیست؛ زیرا سرعتی که اپراتور اعلام می‌کند معمولاً حداکثر سرعت قابل دستیابی در شرایط مشخص است و نه سرعتی که کاربر در تمام ساعات و مکان‌ها دریافت خواهد کرد.

در ایران نیز عواملی مانند فاصله از دکل، کیفیت پوشش شبکه، تعداد کاربران متصل به یک سایت، شلوغی شبکه، فرکانس مورد استفاده، نوع گوشی، قدرت آنتن و حتی ساعت استفاده می‌توانند روی سرعت واقعی اینترنت تأثیر بگذارند.

در این مقاله بررسی می‌کنیم چرا سرعت اینترنت گوشی کمتر از وعده شرکت است و چگونه می‌توانیم علت کاهش سرعت اینترنت همراه را پیدا کنیم.

تفاوت سرعت اسمی و سرعت واقعی اینترنت چیست؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید هنگام بررسی سرعت اینترنت بدانیم، تفاوت بین سرعت اسمی یا حداکثری و سرعت واقعی است.

وقتی یک اپراتور از سرعت بالای اینترنت 4G یا 5G صحبت می‌کند، معمولاً منظور حداکثر سرعتی است که شبکه در شرایط مناسب می‌تواند ارائه کند. در دنیای واقعی، شرایط همیشه ایده‌آل نیست و عوامل مختلفی باعث کاهش سرعت می‌شوند.

به عنوان مثال، اگر یک شبکه در شرایط آزمایشگاهی بتواند سرعت بالایی ارائه کند، این عدد به این معنی نیست که همه کاربران در هر نقطه از شهر و در تمام ساعات شبانه‌روز همان سرعت را دریافت خواهند کرد.

بنابراین اگر سرعت اینترنت گوشی شما کمتر از عدد اعلام‌شده توسط اپراتور است، ابتدا باید شرایط اتصال را بررسی کنید.

مهم‌ترین دلایل کاهش سرعت اینترنت گوشی

۱. شلوغی شبکه

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش سرعت اینترنت همراه، تعداد زیاد کاربران متصل به یک دکل یا سایت مخابراتی است.

ظرفیت هر سایت مخابراتی محدود است و کاربران متصل به آن از منابع شبکه به صورت مشترک استفاده می‌کنند. به همین دلیل ممکن است در یک مکان، اینترنت در ساعات خلوت سرعت مناسبی داشته باشد اما در ساعات شلوغ، سرعت آن به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.

برای مثال ممکن است در ساعات ابتدایی صبح سرعت اینترنت مناسب باشد، اما در ساعات عصر یا شب که تعداد کاربران بیشتری از اینترنت موبایل استفاده می‌کنند، سرعت دانلود کاهش پیدا کند.

به همین دلیل، اگر سرعت اینترنت شما در ساعت‌های مختلف تفاوت زیادی دارد، احتمالاً شلوغی شبکه یکی از عوامل مؤثر است.

۲. فاصله از دکل و کیفیت پوشش

قدرت سیگنال یکی دیگر از عوامل مهم در کیفیت اتصال اینترنت موبایل است.

هرچه فاصله گوشی از سایت مخابراتی بیشتر باشد یا موانع بیشتری بین گوشی و سایت وجود داشته باشد، کیفیت سیگنال می‌تواند کاهش پیدا کند.

البته فقط تعداد خط‌های آنتن گوشی معیار مناسبی برای ارزیابی کیفیت اینترنت نیست. ممکن است گوشی شما آنتن نسبتاً خوبی نشان دهد، اما کیفیت اتصال داده به دلیل شرایط شبکه یا تداخل فرکانسی مناسب نباشد.

ساختمان‌های بتنی، دیوارهای ضخیم، زیرزمین‌ها، آسانسورها و حتی موقعیت جغرافیایی می‌توانند روی کیفیت سیگنال تأثیر بگذارند.

۳. نوع شبکه 4G یا 5G به‌تنهایی سرعت اینترنت را مشخص نمی‌کند

ممکن است روی گوشی عبارت 4G، LTE یا 5G را مشاهده کنید و تصور کنید که باید همیشه سرعت بسیار بالایی داشته باشید؛ اما نوع شبکه فقط یکی از عوامل مؤثر بر سرعت اینترنت است.

برای مثال دو گوشی که هر دو به شبکه 4G متصل هستند، ممکن است در یک مکان سرعت‌های متفاوتی داشته باشند.

این تفاوت می‌تواند به عواملی مانند:

• کیفیت سیگنال
• فرکانس مورد استفاده
• ظرفیت سایت
• تعداد کاربران متصل
• قابلیت‌های مودم گوشی
• تجمیع فرکانس‌ها
• شرایط شبکه اپراتور

وابسته باشد.

بنابراین مشاهده عبارت 4G یا 5G روی گوشی به تنهایی تضمین‌کننده یک سرعت مشخص نیست.

۴. قابلیت‌های خود گوشی می‌تواند محدودکننده سرعت باشد

گاهی مشکل از شبکه نیست و خود گوشی نمی‌تواند از تمام ظرفیت شبکه استفاده کند.

گوشی‌های مختلف از مودم‌های متفاوتی استفاده می‌کنند و ممکن است از نظر تعداد باندهای فرکانسی، فناوری‌های ارتباطی و قابلیت تجمیع فرکانس‌ها با یکدیگر تفاوت داشته باشند.

این موضوع به‌خصوص هنگام مقایسه گوشی‌های قدیمی با مدل‌های جدید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بنابراین اگر در یک مکان مشخص، دو گوشی با یک سیم‌کارت و یک اپراتور سرعت‌های متفاوتی دارند، بهتر است مشخصات مودم و باندهای پشتیبانی‌شده هر دو گوشی را نیز بررسی کنید.

۵. پوشش شبکه در همه نقاط یکسان نیست

اپراتورهای تلفن همراه در شهرها، جاده‌ها و مناطق مختلف از تجهیزات و سایت‌های مخابراتی متفاوتی استفاده می‌کنند. به همین دلیل کیفیت اینترنت در نقاط مختلف می‌تواند تفاوت زیادی داشته باشد.

ممکن است اینترنت یک اپراتور در محل کار شما بسیار مناسب باشد، اما همان سیم‌کارت در خانه یا هنگام سفر سرعت پایین‌تری داشته باشد.

حتی در یک ساختمان نیز ممکن است سرعت اینترنت در کنار پنجره با قسمت داخلی ساختمان متفاوت باشد.

به همین دلیل برای ارزیابی کیفیت اینترنت یک اپراتور، بهتر است عملکرد آن را در مکان‌هایی که بیشتر در آنجا از اینترنت استفاده می‌کنید بررسی کنید.

۶. فرکانس مورد استفاده روی کیفیت اتصال تأثیر دارد.

شبکه‌های موبایل از باندهای فرکانسی مختلف استفاده می‌کنند و هر باند ویژگی‌های متفاوتی دارد.

به طور کلی فرکانس‌های پایین‌تر معمولاً قابلیت پوشش‌دهی و نفوذ بهتری دارند، در حالی که برخی فرکانس‌های بالاتر می‌توانند ظرفیت بیشتری برای انتقال داده فراهم کنند اما برد یا نفوذپذیری متفاوتی داشته باشند.

در شبکه‌های 4G و 5G نیز ترکیب باندهای مختلف و قابلیت‌های شبکه می‌تواند روی سرعت نهایی تأثیر بگذارد.

به همین دلیل ممکن است دو کاربر در یک منطقه، بسته به باندی که گوشی و شبکه در اختیارشان قرار می‌دهد، تجربه متفاوتی داشته باشند.

۷. ساعات شلوغی اینترنت را جدی بگیرید

اگر اینترنت گوشی شما در طول روز سرعت ثابتی ندارد، ساعت استفاده را بررسی کنید.

برای مثال ممکن است:

صبح: سرعت مناسب باشد
ظهر: سرعت کمی کاهش پیدا کند
عصر: سرعت پایین‌تر شود
شب: به دلیل افزایش مصرف کاربران، سرعت دوباره کاهش پیدا کند

این الگو می‌تواند نشانه افزایش بار روی شبکه باشد.

البته کاهش سرعت در یک ساعت مشخص همیشه به معنی شلوغی شبکه نیست و عواملی مانند اختلال موقت، وضعیت سیگنال یا تغییر اتصال گوشی نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

۸. بسته اینترنت گران‌تر سرعت تاثیری در سرعت ندارد.

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم خرید بسته اینترنت گران‌تر یا حجیم‌تر باعث افزایش سرعت اینترنت می‌شود.

در حالت عادی، حجم بسته اینترنت و سرعت اتصال دو موضوع متفاوت هستند.

بسته اینترنت مشخص می‌کند چه مقدار داده می‌توانید مصرف کنید، اما سرعت اتصال به شرایط شبکه، اپراتور، گوشی، سیگنال، تعداد کاربران و عوامل دیگر بستگی دارد.

البته برخی طرح‌ها و سرویس‌های خاص ممکن است شرایط یا محدودیت‌های متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین هنگام خرید بسته باید جزئیات همان طرح را بررسی کنید.

۹. استفاده هم‌زمان برنامه‌ها می‌تواند سرعت را کاهش دهد.

گاهی تصور می‌کنیم اینترنت گوشی کند شده، در حالی که یک یا چند برنامه در پس‌زمینه در حال استفاده از اینترنت هستند.

برای مثال:

• به‌روزرسانی خودکار برنامه‌ها
• پشتیبان‌گیری از تصاویر
• همگام‌سازی فایل‌ها
• دانلود خودکار پیام‌رسان‌ها
• پخش ویدئو
• آپلود عکس و فیلم

می‌توانند بخشی از پهنای باند اتصال را مصرف کنند.

اگر سرعت اینترنت ناگهان کاهش پیدا کرده است، بررسی مصرف داده برنامه‌ها می‌تواند یکی از اولین اقدام‌ها باشد.

۱۰. کاهش سرعت اینترنت با VPN

استفاده از VPN نیز می‌تواند روی سرعت و تأخیر اتصال تأثیر بگذارد.

هنگام استفاده از VPN، اطلاعات ابتدا از مسیر سرور VPN عبور می‌کند. فاصله سرور، شلوغی آن، کیفیت سرویس و نوع رمزگذاری می‌تواند باعث افزایش تأخیر یا کاهش سرعت شود.

بنابراین اگر احساس می‌کنید اینترنت گوشی کند شده، یک بار سرعت اتصال را با VPN خاموش و در شرایط یکسان بررسی کنید.

البته در ایران باید توجه داشت که شرایط دسترسی و کیفیت اتصال اینترنت ممکن است بسته به زمان و وضعیت شبکه تغییر کند؛ بنابراین نتیجه یک آزمایش در یک زمان خاص لزوماً برای همه زمان‌ها قابل تعمیم نیست.

۱۱. تفاوت سرعت دانلود و سرعت نمایش صفحات

گاهی کاربر تصور می‌کند سرعت اینترنت پایین است، اما مشکل اصلی مربوط به خود سایت یا سرویس مقصد است.

برای مثال اگر یک وب‌سایت با سرعت پایین باز شود، لزوماً به این معنی نیست که اینترنت گوشی شما کند است. سرور سایت، فاصله جغرافیایی، شلوغی سرویس و نحوه بارگذاری صفحه نیز می‌تواند روی زمان باز شدن آن تأثیر داشته باشد.

به همین دلیل برای بررسی سرعت اینترنت بهتر است از یک سرویس معتبر سنجش سرعت استفاده کنید و نتیجه را در چند زمان و مکان مختلف مقایسه کنید.

آیا همراه اول، ایرانسل و رایتل سرعت یکسانی دارند؟

در ایران کیفیت اینترنت همراه اول، ایرانسل و رایتل می‌تواند از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت باشد.

ممکن است یک سیم‌کارت در محل کار سرعت مناسبی داشته باشد، اما همان سیم‌کارت در خانه یا هنگام سفر عملکرد متفاوتی ارائه کند. بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس نام اپراتور درباره سرعت اینترنت در تمام نقاط کشور قضاوت کرد.

برای مقایسه اپراتورها، بهتر است سیم‌کارت‌ها را با یک گوشی، در یک مکان و تقریباً در یک ساعت آزمایش کنید. این روش نتیجه دقیق‌تری نسبت به مقایسه تست‌هایی دارد که در شرایط متفاوت انجام شده‌اند.

چگونه سرعت واقعی اینترنت گوشی را اندازه بگیریم؟

برای بررسی دقیق‌تر، بهتر است سرعت اینترنت را فقط یک بار اندازه‌گیری نکنید.

در شرایط مختلف تست بگیرید:

1. یک بار در ساعات خلوت
2. یک بار در ساعات شلوغ
3. در چند نقطه مختلف خانه یا محل کار
4. با VPN خاموش
5. با یک گوشی یا سیم‌کارت مشخص
6. در شرایطی که برنامه‌های پس‌زمینه حداقل فعالیت را دارند.

در هنگام تست معمولاً سه معیار اهمیت بیشتری دارند:

سرعت دانلود: میزان سرعت دریافت اطلاعات از اینترنت

سرعت آپلود: میزان سرعت ارسال اطلاعات به اینترنت

پینگ یا تأخیر: مدت زمانی که طول می‌کشد یک درخواست از دستگاه شما به مقصد برسد و پاسخ دریافت شود.

برای بازی آنلاین و تماس‌های اینترنتی، پینگ اهمیت زیادی دارد؛ در حالی که برای دانلود فایل، سرعت دانلود اهمیت بیشتری دارد.

اگر سرعت اینترنت گوشی پایین است، چه کار کنیم؟

قبل از اینکه مشکل را به اپراتور یا گوشی نسبت دهید، این موارد را امتحان کنید:

• حالت هواپیما را چند ثانیه فعال و دوباره غیرفعال کنید.
• گوشی را یک بار خاموش و روشن کنید.
• محل قرارگیری گوشی را تغییر دهید.
• در صورت امکان در کنار پنجره سرعت را آزمایش کنید.
• VPN را برای مقایسه خاموش کنید.
• مصرف اینترنت برنامه‌های پس‌زمینه را بررسی کنید.
• مطمئن شوید گوشی روی حالت شبکه مناسبی قرار دارد.
• سیم‌کارت را در یک گوشی دیگر آزمایش کنید.
• در همان مکان، سیم‌کارت یک اپراتور دیگر را نیز مقایسه کنید.
• سرعت اینترنت را در ساعات مختلف اندازه‌گیری کنید.

اگر مشکل فقط با یک گوشی مشاهده می‌شود، احتمال دارد موضوع به تنظیمات یا سخت‌افزار گوشی مربوط باشد. اگر چند گوشی در یک مکان و با یک اپراتور همین مشکل را دارند، احتمال نقش داشتن شرایط شبکه بیشتر می‌شود.

آیا اینترنت 5G همیشه از 4G سریع‌تر است؟

خیر. 5G از نظر فناوری ظرفیت بالاتری برای ارائه سرعت و کاهش تأخیر دارد، اما سرعتی که کاربر دریافت می‌کند به شرایط شبکه و محیط بستگی دارد.

اگر پوشش 5G مناسب نباشد، سایت مربوطه ظرفیت کافی نداشته باشد یا شرایط سیگنال مناسب نباشد، ممکن است تجربه کاربر آن‌طور که انتظار دارد نباشد.

بنابراین صرفاً مشاهده عبارت 5G روی گوشی به معنی تضمین یک سرعت مشخص نیست.

چرا بعضی سایت‌ها با وجود اینترنت سریع، کند باز می‌شوند؟

کند بودن یک سایت الزاماً به معنی کند بودن اینترنت گوشی نیست.

سرعت بارگذاری یک سایت به عواملی مانند وضعیت سرور، موقعیت جغرافیایی سرور، تعداد درخواست‌ها و نحوه طراحی سایت نیز بستگی دارد.

اگر فقط یک سایت یا برنامه کند است اما سایر سرویس‌ها با سرعت مناسبی کار می‌کنند، ممکن است مشکل از سرویس مقصد باشد.

جمع‌بندی

کمتر بودن سرعت اینترنت گوشی نسبت به عدد اعلام‌شده توسط اپراتور، لزوماً به معنی وجود مشکل در گوشی یا اینترنت شما نیست.

سرعت واقعی اینترنت حاصل ترکیب چند عامل مختلف است: وضعیت و ظرفیت شبکه، تعداد کاربران، فاصله و کیفیت ارتباط با سایت مخابراتی، باند فرکانسی، قابلیت مودم گوشی، شرایط محیطی، ساعت استفاده و حتی سرویس یا سایتی که به آن متصل می‌شوید.

به همین دلیل برای مقایسه اینترنت اپراتورهای مختلف در ایران، بهتر است به جای توجه به یک عدد تبلیغاتی، سرعت واقعی را در مکان، زمان و شرایطی که معمولاً از اینترنت استفاده می‌کنید اندازه‌گیری و مقایسه کنید.

در نهایت، اگر اینترنت گوشی شما ناگهان کند شده است، ابتدا بررسی کنید آیا این مشکل فقط در یک مکان یا ساعت خاص اتفاق می‌افتد یا در همه شرایط وجود دارد. همین بررسی ساده می‌تواند مشخص کند مشکل بیشتر به شبکه مربوط است یا به گوشی و تنظیمات آن.